દરેક ભારતીયને એ વ્યક્તિની વાર્તા જાણવી જોઈએ જેની બાયોપિક આર માધવનની ફિલ્મ રોકેટ્રી છે

અભિનયમાં પોતાની કુશળતા સાબિત કરનાર આર. માધવને હવે ડિરેક્ટર તરીકે પોતાની નવી ઇનિંગ શરૂ કરી છે. તેમના નિર્દેશનમાં બનેલી ફિલ્મ ‘રોકેટરીઃ ધ નામ્બી ઈફેક્ટ’ ​​રિલીઝ થઈ ગઈ છે. આ એક ભારતીય વૈજ્ઞાનિકની બાયોપિક છે જેની વાર્તા દરેક ભારતીયને જાણવી જોઈએ.

નવી દિલ્હીઃ ‘રહેના હૈ તેરે દિલ મેં’, ‘રંગ દે બસંતી’, ‘3 ઈડિયટ્સ’, ‘તનુ વેડ્સ મનુ’ જેવી હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કૌશલ્ય સાબિત કરનાર આર. માધવને હવે ફિલ્મ રોકેટરીથી નિર્દેશક તરીકે પોતાની નવી ઇનિંગ શરૂ કરી છે. તેમના નિર્દેશનમાં બનેલી ફિલ્મ ‘રોકેટરીઃ ધ નામ્બી ઈફેક્ટ’ ​​રીલિઝ થઈ ગઈ છે અને સિનેમા પ્રેમીઓને પણ ખૂબ પસંદ આવી રહી છે.

આ ફિલ્મ એરોસ્પેસ એન્જિનિયર નામ્બી નારાયણનની બાયોપિક છે, જે ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ઇસરો) ના ભૂતપૂર્વ વૈજ્ઞાનિક હતા, જેમને દેશ સાથે દગો કરવાના ખોટા આરોપમાં ફસાવવામાં આવ્યા હતા. નામ્બી નારાયણનની વાર્તા દેશના દરેક નાગરિકને જાણવી જોઈએ જેથી તેઓ સમજી શકે કે કેવી રીતે એક નિર્દોષ દેશભક્તને રાજકીય ષડયંત્રમાં ફસાવીને દેશનો ગદ્દાર જાહેર કરવામાં આવે છે.

વર્ષ 1994માં ઈસરોના જાસૂસી કૌભાંડનું કાવતરું ઘડવામાં આવ્યું હતું.

સૌથી પહેલા ઓક્ટોબર 1994માં માલદીવની મહિલા મરિયમ રશીદાની તિરુવનંતપુરમમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ઈસરોના સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એન્જિનના ડ્રોઈંગ પાકિસ્તાનને વેચવા બદલ રશીદાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ પછી, કેરળ પોલીસે વર્ષ 1994માં તિરુવનંતપુરમમાં ISRO ના ટોચના વૈજ્ઞાનિક અને ક્રાયોજેનિક એન્જિન પ્રોજેક્ટના ડિરેક્ટર નામ્બી નારાયણનની, અન્ય બે વૈજ્ઞાનિકો ડી શશીકુમારન અને ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર કે ચંદ્રશેખરની સાથે ધરપકડ કરી હતી.

આ સિવાય રશિયન સ્પેસ એજન્સીના ભારતીય પ્રતિનિધિ એસકે શર્મા, લેબર કોન્ટ્રાક્ટર અને રશીદાની મિત્ર ફૌઝિયા હસનની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ તમામ પર ઈસરોના સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક રોકેટ એન્જિન સાથે જોડાયેલી ગુપ્ત માહિતી પાકિસ્તાન સહિત અન્ય દેશોને વેચવાનો આરોપ હતો. ત્યારબાદ ઈન્ટેલિજન્સ બ્યુરોના અધિકારીઓએ ક્રાયોજેનિક એન્જિન પ્રોજેક્ટના ડિરેક્ટર નામ્બી નારાયણનની પૂછપરછ શરૂ કરી. તેણે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા અને તેને પોતાની વિરુદ્ધનું કાવતરું ગણાવ્યું.

નામ્બી નારાયણને પુરાવા વિના દેશદ્રોહી જાહેર કર્યા

ત્યારપછી આ મામલો અખબારોની હેડલાઈન્સમાં રહ્યો. તપાસ વિના પોલીસની થિયરી પર ભરોસો રાખીને મીડિયાએ પણ નામ્બી નારાયણનને દેશનો ગદ્દાર કહેવામાં કોઈ કસર છોડી ન હતી. ધરપકડ સમયે, નામ્બી નારાયણન રોકેટમાં ઉપયોગમાં લેવા માટે સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એન્જિન બનાવવાની ખૂબ નજીક હતો. તેમની સામેના આરોપો અને તેમની ધરપકડે દેશના રોકેટ અને ક્રાયોજેનિક એન્જિન પ્રોગ્રામને કેટલાક દાયકાઓ પાછળ ધકેલી દીધો.

ડિસેમ્બર 1994માં આ કેસની તપાસ સીબીઆઈને સોંપવામાં આવી હતી. સીબીઆઈને તેની તપાસમાં ઈન્ટેલિજન્સ બ્યુરો અને કેરળ પોલીસના આરોપો સાચા જણાયા નથી.

એપ્રિલ 1996: સીબીઆઈએ ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટની કોર્ટમાં દાખલ કરેલા રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે આખો કેસ નકલી છે અને લગાવવામાં આવેલા આરોપોના સમર્થનમાં કોઈ પુરાવા નથી.

CBIએ તેની તપાસમાં નામ્બી નારાયણનને નિર્દોષ ગણાવ્યા છે

CBI તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે નામ્બી નારાયણનને ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમને નુકસાન પહોંચાડવાના ઈરાદાથી ખોટા કેસમાં ફસાવવામાં આવ્યો હતો. તપાસમાં સંકેત મળ્યો કે અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સી CIAના કહેવા પર કેરળની તત્કાલીન સામ્યવાદી સરકારે નામ્બી નારાયણનને ષડયંત્રનો શિકાર બનાવ્યો હતો. આ તમામ કવાયત ભારતના સ્પેસ પ્રોગ્રામને નષ્ટ કરવાના ઈરાદાથી કરવામાં આવી રહી હતી. આ એ સમય હતો જ્યારે ભારત તેના સ્પેસ પ્રોગ્રામ માટે અમેરિકા સહિત અન્ય દેશો પર નિર્ભર હતું. સ્પેસ ટેક્નોલોજી આ દેશોમાંથી કરોડો અને અબજો રૂપિયાના ભાડા પર આયાત કરવામાં આવતી હતી.

સ્પેસ ટેક્નોલોજીમાં ભારતની આત્મનિર્ભરતાને કારણે અમેરિકાને બિઝનેસમાં નુકસાન થવાની ભીતિ હતી. નામ્બીની તપાસ કરનાર SIT અધિકારી સીબી મેથ્યુસને બાદમાં કેરળની સામ્યવાદી સરકારે રાજ્યના ડીજીપી બનાવ્યા હતા. સીબીઆઈ તપાસમાં સીબી મેથ્યુસ ઉપરાંત તત્કાલિન એસપી કેકે જોશુઆ અને એસ વિજયન પણ આ ષડયંત્રમાં સામેલ હતા.મોટી રકમ આપવામાં આવી હતી. વાસ્તવમાં નામ્બી નારાયણન દેશ સાથે દગો નથી કરી રહ્યા, આ લોકો કરી રહ્યા હતા.

મે 1996: કોર્ટે સીબીઆઈનો અહેવાલ સ્વીકાર્યો અને આ કેસમાં ધરપકડ કરાયેલા તમામ આરોપીઓને મુક્ત કર્યા.

મે 1998: આ પછી, કેરળની તત્કાલિન સીપીએમ સરકારે કેસની ફરીથી તપાસનો આદેશ આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે કેરળ સરકારના આ મામલાની પુનઃ તપાસના આદેશને ફગાવી દીધો હતો.

વર્ષ 1999: નામ્બી નારાયણને વળતર માટે કોર્ટમાં અરજી કરી. 2001 માં, રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર પંચે કેરળ સરકારને તેમને વળતર આપવાનો આદેશ આપ્યો, પરંતુ રાજ્ય સરકારે આ આદેશને પડકાર્યો.

એપ્રિલ 2017: આ કેસમાં વૈજ્ઞાનિકને ખોટી રીતે ફસાવનારા પોલીસ અધિકારીઓ પર નામ્બી નારાયણનની અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી શરૂ કરી. નારાયણને કેરળ હાઈકોર્ટના આદેશ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી હતી કે ભૂતપૂર્વ ડીજીપી અને બે નિવૃત્ત પોલીસ અધિક્ષક કેકે જોશુઆ અને એસ વિજયન સામે કોઈ કાર્યવાહીની જરૂર નથી.

વર્ષ 1996 માં ચાર્જથી મુક્ત, 24 વર્ષ સુધી સન્માન માટે લડ્યા

જોકે નામ્બી નારાયણનને 1996 માં જ નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમણે તેમના સન્માન માટે લડત ચાલુ રાખી હતી અને 24 વર્ષ પછી, સુપ્રીમ કોર્ટે 14 સપ્ટેમ્બર 2018 ના રોજ તેમની સામેના તમામ નકારાત્મક રેકોર્ડ્સ દૂર કરીને તેમનું સન્માન પુનઃસ્થાપિત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તત્કાલિન ચીફ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાની આગેવાની હેઠળની ત્રણ જજોની બેંચ, જેમાં જસ્ટિસ એએમ ખાનવિલકર અને ડીવાય ચંદ્રચુડનો સમાવેશ થાય છે, તેણે કેરળ સરકારને આદેશ આપ્યો કે તે નામ્બી નારાયણનને તેના તમામ લેણાં, વળતર અને અન્ય લાભો ચૂકવે.

સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના આદેશમાં કહ્યું કે કેરળ સરકાર નામ્બી નારાયણનને બાકી રકમ અને અન્ય લાભો સાથે વળતર આપશે. તેને જાસૂસીના ખોટા કેસમાં ફસાવનારા પોલીસ અધિકારીઓ પાસેથી તે વસૂલવામાં આવશે. તેમજ તમામ સરકારી દસ્તાવેજોમાં નામ્બી નારાયણન વિરુદ્ધ નોંધાયેલી પ્રતિકૂળ ટિપ્પણીઓને દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે નામ્બી નારાયણનને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ પૈસાથી ન થઈ શકે, પરંતુ નિયમો અનુસાર તેમને 75 લાખ રૂપિયા ચૂકવવા જોઈએ. જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટ આ ચુકાદો આપી રહી હતી ત્યારે નામ્બી નારાયણન ત્યાં હાજર હતા.

જો નામ્બી સામે કોઈ કાવતરું ન થયું હોત તો ઈસરો 15 વર્ષ આગળ હોત.

એવું માનવામાં આવે છે કે જો નામ્બી નારાયણન વિરુદ્ધ ષડયંત્ર ન થયું હોત તો ભારતે 15 વર્ષ પહેલા સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એન્જિન બનાવ્યા હોત. તે સમયે ભારત ક્રાયોજેનિક એન્જિન ટેક્નોલોજી મેળવવા માગતું હતું. અમેરિકાએ તેને આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો. રશિયા સાથે વાટાઘાટોનો પ્રયાસ થયો, વાતચીત અંતિમ તબક્કામાં હતી, પરંતુ અમેરિકાના દબાણમાં રશિયાએ પીછેહઠ કરી.

ત્યારે નામ્બી નારાયણને ભારત સરકારને ખાતરી આપી હતી કે તેઓ તેમની ટીમ સાથે તેમને સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એન્જિન બતાવશે. તે પોતાના મિશનને સાચી દિશામાં લઈ રહ્યો હતો જ્યારે અમેરિકાના ઈશારે તેની વિરુદ્ધ ષડયંત્ર રચવામાં આવ્યું હતું. નામ્બી નારાયણને તેમની સાથેના ષડયંત્ર પર ‘રેડી ટુ ફાયરઃ હાઉ ઈન્ડિયા એન્ડ આઈ સર્વાઈવ્ડ ધ ઈસરો સ્પાય કેસ’ (રેડી ટુ ફાયરઃ હાઉ ઈન્ડિયા એન્ડ આઈ સર્વાઈવ્ડ ધ ઈસરો સ્પાય કેસ) નામનું પુસ્તક પણ લખ્યું છે.

મોદી સરકારે નામ્બી નારાયણને પદ્મ ભૂષણથી સન્માનિત કર્યા

દેશના આ મહાન વૈજ્ઞાનિક સાથેના ષડયંત્ર સામે ભાજપ સિવાય કોઈ રાજકીય પક્ષે ક્યારેય અવાજ ઉઠાવ્યો નથી. બીજેપી સાંસદ મીનાક્ષી લેખી લાંબા સમયથી આ મામલે નામ્બી નારાયણનના સમર્થનમાં ખુલ્લેઆમ બોલી રહી છે. તેણે 2013માં પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને આ ષડયંત્રના તમામ પાસાઓનો પર્દાફાશ કર્યો હતો. વર્ષ 2019માં ભાજપ સરકારમાં તેમને પદ્મ ભૂષણથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. નામ્બી નારાયણને કહ્યું હતું કે, હું પદ્મ ભૂષણથી સન્માનિત થઈને ખૂબ જ ખુશ છું. બધા મને સ્વીકારી રહ્યા છે. પહેલા સુપ્રીમ કોર્ટે મને નિર્દોષ જાહેર કર્યો. પછી કેરળ સરકાર મારી પાસે આવી અને હવે કેન્દ્રએ પણ મને સ્વીકારી લીધો છે.