ચમત્કારોથી ભરેલું છે પુરીનું જગન્નાથ મંદિર, આજે પણ તેના ઘણા રહસ્યો હજુ ઉકેલાયા નથી

ભગવાન જગન્નાથનું મંદિર સનાતન પરંપરા સાથે જોડાયેલી આસ્થાનું એવું પવિત્ર ધામ છે, જેની અંદર તમામ રહસ્યો સમાયેલા છે. અત્યંત અલૌકિક પુરીના આ પવિત્ર ધામને લગતી ઘણી બાબતો આજે પણ લોકોને દાંત નીચે આંગળીઓ દબાવવા માટે મજબૂર કરે છે.

ઓડિશાના પુરી શહેરમાં સ્થિત જગન્નાથ મંદિર હિંદુ ધર્મના મુખ્ય ચાર ધામમાંથી એક છે, જ્યાં ચાર ધામની યાત્રા દરમિયાન અંતિમ દર્શન થાય છે. વૈષ્ણવ પરંપરા સાથે સંકળાયેલા આ પવિત્ર ધામને પૃથ્વીનું વૈકુંઠ કહેવામાં આવે છે. ચમત્કારોથી ભરેલું ભગવાન જગન્નાથનું મંદિર પોતાની અંદર અનેક રહસ્યો સમાયેલું છે.

પુરીનું જગન્નાથ મંદિર વૈષ્ણવ પરંપરાનું મુખ્ય મંદિર છે. જ્યાં દરરોજ હજારો ભક્તો દર્શન માટે પહોંચે છે. જો કે આ મંદિર મુખ્યત્વે ભગવાન કૃષ્ણને સમર્પિત છે, જેઓ જગન્નાથ તરીકે ઓળખાય છે, પરંતુ તેમની સાથે તેમના મોટા ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રા પણ અહીં પૂજાય છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં ભગવાન જગન્નાથ, ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રાની મૂર્તિઓ લાકડાની બનેલી છે, જેને દર 12 વર્ષ પછી બદલવાની હોય છે. જે ખૂબ જ ધાર્મિક વિધિઓ સાથે તૈયાર કરવામાં આવે છે.



એવું માનવામાં આવે છે કે મંદિરની મૂર્તિઓ રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્નના સમયમાં વિશ્વકર્મા દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે તેણે ભગવાનની મૂર્તિ બનાવવા માટે રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્નની સામે એક શરત મૂકી હતી કે તે તેને બંધ રૂમમાં બનાવશે અને તે રૂમમાં કોઈ પ્રવેશ કરશે નહીં. જો કોઈ તેમાં પ્રવેશ કરશે, તો તેઓ મૂર્તિઓ બનાવવાનું બંધ કરશે. કહેવાય છે કે એક દિવસ જ્યારે રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્ને તે રૂમમાંથી અવાજ સાંભળ્યો તો તેણે તે રૂમનો દરવાજો ખોલ્યો. રાજાએ આ પ્રમાણે કર્યું કે તરત જ ભગવાન વિશ્વકર્મા અધૂરી મૂર્તિને ત્યાં મૂકીને ચાલ્યા ગયા. ત્યારથી આજ સુધી ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાની મૂર્તિઓ અધૂરી છે.

ભગવાન જગન્નાથજીનું આ ભવ્ય મંદિર પુરીના દરિયા કિનારે આવેલું છે. મંદિરમાં પ્રવેશવા માટે સિંહ દ્વાર છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યાં સુધી તમે તમારા પગથિયાં ગર્ભગૃહની અંદર ન મુકો ત્યાં સુધી તમે બહારથી સમુદ્રનો અવાજ સાંભળતા રહો છો, પરંતુ જેમ જ તમે ગર્ભગૃહની અંદર તમારા પગલાં સાથે પ્રવેશ કરો છો, ત્યારે સમુદ્રનો અવાજ અદ્ભુત હોય છે. થી સાંભળતા નથી

ભગવાન જગન્નાથના મંદિર સાથે જોડાયેલી ઘણી એવી વાતો છે જેના જવાબ વિજ્ઞાન પણ આજ સુધી શોધી શક્યું નથી. મંદિર પર લહેરાતા ધ્વજની જેમ, જે આજે પણ હંમેશા પવન સામે લહેરાતો જોવા મળે છે. જગન્નાથ મંદિરના ધ્વજ સાથે જોડાયેલી ખાસ વાત એ છે કે તેને રોજ ચઢીને પૂજારી દ્વારા બદલવામાં આવે છે. વર્ષોથી ચાલી આવતી પરંપરા આજ સુધી અટકી નથી.

પુરીમાં ભગવાન જગન્નાથનું ભવ્ય મંદિર કલિંગ શૈલીમાં બનેલું છે. આ ખૂબ જ સુંદર મંદિરની ખાસ વાત એ છે કે તે દિવસ દરમિયાન ક્યારેય પડછાયો પડતો નથી. કેટલાક લોકો તેને ભગવાન જગન્નાથનો ચમત્કાર માને છે તો કેટલાક તેને શ્રેષ્ઠ બાંધકામ શૈલી માને છે.

પુરીના આ પવિત્ર મંદિર સાથે જોડાયેલી સૌથી અદ્ભુત વાત એ છે કે તેના ઉપર ન તો કોઈ વિમાન ઉડે છે અને ન તો કોઈ પક્ષી. દેશ સાથે જોડાયેલા તમામ મંદિરોમાં આ ક્યાંય જોવા મળતું નથી.

મંદિરની ટોચ પરના ચક્રને સુદર્શન ચક્ર કહેવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે તમે આ પવિત્ર વર્તુળને કોઈપણ ખૂણાથી જુઓ છો, ત્યારે તે તેની પોતાની બાજુએ ફરતું હોય તેવું લાગે છે.



ભગવાન જગન્નાથજીની મૂર્તિ અને તેમના મંદિર પર લહેરાતો ધ્વજ જેવા પ્રસાદ માટે રસોડું તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોય તો તેનાથી ઓછી આશ્ચર્યજનક વાત નથી. આ પવિત્ર રસોડામાં ભગવાન જગન્નાથ જીનો તમામ પ્રસાદ માટીના વાસણોમાં તૈયાર કરવામાં આવે છે, જેના માટે સાત વાસણો એકબીજાની ઉપર રાખવામાં આવે છે. નવાઈની વાત એ છે કે પ્રસાદનો સૌથી ઉપરનો વાસણ પહેલા રાંધવામાં આવે છે અને નીચેનો વાસણ છેલ્લે રાંધવામાં આવે છે.

ભગવાન જગન્નાથ માટે તૈયાર કરાયેલા ભોગ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા વાસણો ફરી ક્યારેય ઉપયોગમાં લેવાતા નથી. ખાસ વાત એ છે કે અહીં આવનાર હજારો અને હજારો ભક્તો માટે ભગવાનનો પ્રસાદ ન તો ઓછો કરવામાં આવે છે અને ન તો પાછળથી સાચવવામાં આવે છે.